Τύποι χρωμάτων σε κτίρια: ποιο χρώμα χρησιμοποιούμε και πού

Το βάψιμο είναι από τις πιο συχνές εργασίες σε ένα κτίριο, αλλά και από εκείνες που συχνά υποτιμώνται.

Άλλο χρώμα χρειάζεται ένας εσωτερικός τοίχος υπνοδωματίου, άλλο μια εξωτερική όψη που δέχεται ήλιο και βροχή, άλλο ένα κάγκελο, άλλο ένα δάπεδο γκαράζ. Η σωστή επιλογή δεν φαίνεται μόνο την πρώτη εβδομάδα· φαίνεται μετά από δύο χειμώνες, μετά από πλύσιμο, μετά από υγρασία ή μετά από έντονη ηλιοφάνεια.

Τι κοιτάμε πριν επιλέξουμε χρώμα

Πριν μιλήσουμε για τύπους χρωμάτων, αξίζει να ξεκαθαρίσουμε τα βασικά κριτήρια:

• Εσωτερικός ή εξωτερικός χώρος: οι εξωτερικές επιφάνειες χρειάζονται αντοχή σε UV, βροχή, ρύπους και θερμοκρασιακές μεταβολές.
• Υπόστρωμα: σοβάς, γυψοσανίδα, μπετόν, ξύλο, μέταλλο και παλιό χρώμα δεν συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο.
• Υγρασία: άλλο είναι η απλή υδρατμοπερατότητα και άλλο η ενεργή εισροή νερού ή ανερχόμενη υγρασία.
• Καθαρισμός: διάδρομοι, παιδικά δωμάτια, κουζίνες και επαγγελματικοί χώροι χρειάζονται χρώματα με μεγαλύτερη αντοχή στο πλύσιμο.
• Ρωγμές: οι τριχοειδείς ρωγμές αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τις ενεργές ή δομικές ρωγμές.

Το χρώμα δεν διορθώνει από μόνο του ένα κακό υπόστρωμα. Αν ο σοβάς σαθρώνει, αν υπάρχει υγρασία πίσω από τον τοίχο ή αν η επιφάνεια έχει παλιές αποκολλήσεις, πρώτα λύνεται το πρόβλημα και μετά βάφεται.

Πλαστικό χρώμα

Το πλαστικό χρώμα είναι η κλασική επιλογή για εσωτερικούς τοίχους και οροφές. Είναι υδατοδιαλυτό, δουλεύεται εύκολα, στεγνώνει σχετικά γρήγορα και προσφέρει καλή καλυπτικότητα σε σοβά, γυψοσανίδα και σπατουλαρισμένες επιφάνειες.

Πού χρησιμοποιείται:

• Σαλόνια και υπνοδωμάτια
• Οροφές
• Γραφεία και κοινόχρηστοι εσωτερικοί χώροι
• Γυψοσανίδες και λείες εσωτερικές επιφάνειες

Για χώρους με συχνή χρήση, όπως διάδρομοι, παιδικά δωμάτια ή κουζίνες, προτιμάται πλαστικό χρώμα υψηλής ποιότητας με καλή αντοχή στο πλύσιμο. Τα οικονομικά πλαστικά χρώματα μπορεί να δείχνουν ικανοποιητικά στην αρχή, αλλά συνήθως λεκιάζουν πιο εύκολα και αντέχουν λιγότερο στο καθάρισμα.

Πότε δεν είναι η σωστή επιλογή: σε εξωτερικές όψεις, σε επιφάνειες που βρέχονται, σε τοίχους με ενεργή υγρασία ή σε δάπεδα. Αν και στην αγορά υπάρχουν προϊόντα που αναφέρονται γενικά ως «πλαστικά εξωτερικού», για πρόσοψη κτιρίου συνήθως επιλέγουμε ακρυλικό, σιλικονούχο ή ελαστομερές χρώμα, ανάλογα με την περίπτωση.

Ακρυλικό χρώμα

Το ακρυλικό είναι η βασική επιλογή για εξωτερικές τοιχοποιίες. Έχει καλύτερη αντοχή από το απλό πλαστικό σε ήλιο, βροχή, ατμοσφαιρικούς ρύπους και εναλλαγές θερμοκρασίας. Εφαρμόζεται σε σοβά, μπετόν, τσιμεντοσανίδα και άλλες συνήθεις οικοδομικές επιφάνειες.

Πού χρησιμοποιείται:

• Εξωτερικές όψεις πολυκατοικιών και μονοκατοικιών
• Μπαλκόνια και στηθαία
• Μπετόν και σοβατισμένες επιφάνειες
• Επιφάνειες που χρειάζονται αντοχή στις καιρικές συνθήκες

Το ακρυλικό χρώμα είναι συνήθως η πιο ισορροπημένη λύση όταν η επιφάνεια είναι σταθερή, χωρίς ιδιαίτερες ρωγμές ή προβλήματα υγρασίας. Δίνει καλή πρόσφυση, καλή καλυπτικότητα και ικανοποιητική διάρκεια ζωής, αρκεί να έχει προηγηθεί σωστό αστάρωμα.

Πότε δεν αρκεί: όταν η όψη έχει πολλές τριχοειδείς ρωγμές, όταν υπάρχει έντονη υγρασία ή όταν το κτίριο βρίσκεται σε πολύ απαιτητικό περιβάλλον, όπως παραθαλάσσια ζώνη με άλατα και συνεχή έκθεση.

Σιλικονούχο ή σιλοξανικό χρώμα

Τα σιλικονούχα και σιλοξανικά χρώματα είναι ειδική κατηγορία εξωτερικών χρωμάτων που συνδυάζουν χαμηλή απορρόφηση νερού με καλή διαπνοή της τοιχοποιίας. Με απλά λόγια, βοηθούν την επιφάνεια να μην κρατά νερό από τη βροχή, ενώ επιτρέπουν στους υδρατμούς να απομακρύνονται.

Πού χρησιμοποιούνται:

• Εξωτερικές όψεις σε περιοχές με συχνές βροχές
• Παραθαλάσσια κτίρια
• Παλαιούς σοβάδες που πρέπει να «αναπνέουν»
• Επιφάνειες που λερώνουν εύκολα από ρύπους και υγρασία

Είναι πολύ καλή επιλογή όταν θέλουμε καλύτερη προστασία από ένα απλό ακρυλικό, χωρίς να κλείσουμε υπερβολικά τους πόρους της τοιχοποιίας. Σε παλαιότερα κτίρια αυτό έχει σημασία, γιατί οι τοίχοι συχνά χρειάζονται μεγαλύτερη υδρατμοπερατότητα.

Προσοχή: το σιλικονούχο χρώμα δεν λύνει πρόβλημα ανερχόμενης υγρασίας, κακής στεγάνωσης ή εισροής νερού. Αν ο τοίχος βγάζει άλατα ή ξεφλουδίζει από υγρασία, πρώτα εντοπίζεται η αιτία.

Ελαστομερές χρώμα

Το ελαστομερές είναι χρώμα εξωτερικής χρήσης με αυξημένη ελαστικότητα. Δημιουργεί ένα πιο εύκαμπτο φιλμ που μπορεί να γεφυρώσει μικρές τριχοειδείς ρωγμές και να προστατεύσει την τοιχοποιία από βροχή και υγρασία.

Πού χρησιμοποιείται:

• Εξωτερικές επιφάνειες με μικρορωγμές
• Στηθαία, όψεις και τοίχους που δέχονται έντονες θερμοκρασιακές μεταβολές
• Περιοχές με συχνή βροχόπτωση
• Επιφάνειες όπου ζητείται πιο έντονη προστασία από νερό

Είναι πολύ χρήσιμο σε όψεις που εμφανίζουν λεπτές ρωγμές λόγω συστολοδιαστολών. Δεν αντικαθιστά, όμως, την επισκευή σοβαρών ρωγμών. Αν η ρωγμή είναι ενεργή, μεγάλη ή σχετίζεται με τον φέροντα οργανισμό, πρέπει να προηγηθεί τεχνικός έλεγχος και επισκευή.

Πότε θέλει προσοχή: σε τοίχους με εγκλωβισμένη υγρασία. Ένα πολύ «κλειστό» σύστημα πάνω σε υγρή τοιχοποιία μπορεί να οδηγήσει σε φουσκώματα και αποκολλήσεις.

Τσιμεντόχρωμα και χρώματα μπετόν

Τα χρώματα για τσιμέντο και μπετόν χρησιμοποιούνται σε επιφάνειες που έχουν αλκαλικό υπόστρωμα ή δέχονται διαφορετική καταπόνηση από έναν απλό σοβά. Μπορεί να είναι υδατοδιαλυτά ή διαλύτου, ανάλογα με την εφαρμογή.

Πού χρησιμοποιούνται:

• Εμφανές μπετόν
• Τσιμεντένιες επιφάνειες
• Υπόγεια, αποθήκες και βοηθητικοί χώροι
• Τοίχοι αντιστήριξης ή επιφάνειες με αυξημένη καταπόνηση

Η επιλογή γίνεται ανάλογα με το αν η επιφάνεια είναι κάθετη ή οριζόντια, αν δέχεται νερό, αν πατιέται και αν βρίσκεται σε εσωτερικό ή εξωτερικό χώρο. Για δάπεδα, συνήθως δεν αρκεί ένα απλό τσιμεντόχρωμα· χρειάζεται ειδικό χρώμα δαπέδου ή εποξειδικό σύστημα.

Ασβεστόχρωμα, πυριτικά και ορυκτά χρώματα

Σε παραδοσιακά κτίρια, παλαιούς ασβεστοσοβάδες ή διατηρητέες κατασκευές, η επιλογή χρώματος πρέπει να γίνεται πιο προσεκτικά. Τα ασβεστοχρώματα, τα πυριτικά και γενικά τα ορυκτά χρώματα έχουν υψηλή διαπνοή και ταιριάζουν καλύτερα σε υποστρώματα που δεν πρέπει να σφραγιστούν με συμβατικό ακρυλικό φιλμ.

Πού χρησιμοποιούνται:

• Παλαιές λιθοδομές και ασβεστοσοβάδες
• Παραδοσιακά ή διατηρητέα κτίρια
• Επιφάνειες που χρειάζονται μεγάλη υδρατμοπερατότητα
• Ανακαινίσεις όπου πρέπει να διατηρηθεί ο χαρακτήρας του κτιρίου

Δεν εφαρμόζονται αυθαίρετα πάνω σε οποιοδήποτε παλιό χρώμα. Θέλουν συμβατό υπόστρωμα και σωστή προετοιμασία, διαφορετικά η πρόσφυση και η διάρκεια ζωής τους μειώνονται.

Ριπολίνη και σμάλτα

Η ριπολίνη, ή γενικότερα τα σμάλτα, χρησιμοποιούνται κυρίως σε ξύλο και μέταλλο. Δίνουν σκληρότερο και πιο ανθεκτικό φιλμ από τα χρώματα τοίχου και διατίθενται σε ματ, σατινέ ή γυαλιστερό φινίρισμα.

Πού χρησιμοποιούνται:

• Ξύλινες πόρτες και κάσες
• Κάγκελα και μεταλλικές κατασκευές
• Ντουλάπια, επενδύσεις και ξύλινες επιφάνειες
• Σωληνώσεις ή μεταλλικά στοιχεία

Σε μέταλλο απαιτείται αντισκωριακό αστάρι ή κατάλληλο υπόστρωμα πριν τη βαφή. Σε ξύλο χρειάζεται τρίψιμο, καθαρισμός και, ανάλογα με την περίπτωση, αστάρι ξύλου. Οι υδατοδιαλυτές ριπολίνες έχουν λιγότερη οσμή και πιο εύκολη εφαρμογή, ενώ οι διαλύτου προσφέρουν συχνά πιο σκληρό φιλμ αλλά χρειάζονται καλύτερο αερισμό κατά την εφαρμογή.

Βερνίκια και εμποτιστικά ξύλου

Όταν θέλουμε να προστατεύσουμε το ξύλο χωρίς να κρύψουμε τα νερά του, δεν χρησιμοποιούμε ριπολίνη αλλά βερνίκι ή εμποτιστικό. Τα εμποτιστικά διεισδύουν στο ξύλο και το προστατεύουν από υγρασία και UV, ενώ τα βερνίκια δημιουργούν πιο εμφανές προστατευτικό φιλμ.

Πού χρησιμοποιούνται:

• Πέργκολες
• Ξύλινα κουφώματα
• Εξωτερικές ξύλινες επενδύσεις
• Ξύλινα κάγκελα, παγκάκια και στέγαστρα

Σε εξωτερικά ξύλα η συντήρηση είναι περιοδική. Ο ήλιος και η βροχή καταπονούν το φιλμ, άρα η επιλογή προϊόντος πρέπει να λαμβάνει υπόψη την έκθεση της επιφάνειας.

Εποξειδικά και πολυουρεθανικά χρώματα

Τα εποξειδικά και πολυουρεθανικά χρώματα χρησιμοποιούνται όταν η επιφάνεια πρέπει να αντέχει τριβή, χημικά, νερό ή βαριά χρήση. Δεν είναι απλά χρώματα τοίχου· είναι συστήματα προστασίας επιφανειών.

Πού χρησιμοποιούνται:

• Γκαράζ και χώρους στάθμευσης
• Βιομηχανικά δάπεδα
• Αποθήκες και εργαστήρια
• Δάπεδα από μπετόν με αυξημένη καταπόνηση
• Χώρους όπου απαιτείται εύκολος καθαρισμός

Τα εποξειδικά δίνουν πολύ σκληρή και ανθεκτική επιφάνεια, αλλά σε εξωτερικούς χώρους μπορεί να επηρεαστούν από την UV ακτινοβολία, ανάλογα με το σύστημα. Για εξωτερικά δάπεδα ή επιφάνειες με έκθεση στον ήλιο εξετάζονται συχνά πολυουρεθανικά ή υβριδικά συστήματα.

Εδώ η προετοιμασία είναι καθοριστική: καθαρό και στεγνό υπόστρωμα, σωστή υγρασία μπετόν, κατάλληλο αστάρι και τήρηση των χρόνων εφαρμογής. Ένα εποξειδικό που εφαρμόζεται πρόχειρα μπορεί να αποκολληθεί, όσο καλό κι αν είναι το προϊόν.

Αντιμουχλικά χρώματα

Τα αντιμουχλικά χρώματα είναι χρήσιμα σε χώρους με αυξημένη υγρασία και υδρατμούς, όπως μπάνια, κουζίνες, αποθήκες ή δωμάτια με κακό αερισμό. Περιέχουν πρόσθετα που περιορίζουν την ανάπτυξη μούχλας στην επιφάνεια.

Πού χρησιμοποιούνται:

• Μπάνια
• Κουζίνες
• Υπόγεια ή αποθήκες με περιοδική υγρασία
• Τοίχοι πίσω από ντουλάπες ή σε ψυχρές γωνίες

Δεν είναι όμως λύση για κάθε μαύρο σημάδι. Αν η μούχλα οφείλεται σε θερμογέφυρα, διαρροή, ανεπαρκή αερισμό ή υγρασία από το έδαφος, το χρώμα θα καθυστερήσει το πρόβλημα αλλά δεν θα το εξαφανίσει.

Ο ρόλος του ασταριού

Το αστάρι είναι συχνά πιο σημαντικό από το ίδιο το χρώμα. Σταθεροποιεί το υπόστρωμα, μειώνει την απορροφητικότητα, βελτιώνει την πρόσφυση και βοηθά το τελικό χρώμα να απλώσει ομοιόμορφα.

Ένα συχνό λάθος είναι η υπερβολική αραίωση του ασταριού ή του χρώματος για να «βγει περισσότερα τετραγωνικά». Το αποτέλεσμα συνήθως είναι χαμηλότερη καλυπτικότητα, μικρότερη αντοχή και πιο γρήγορη φθορά.

Γρήγορος οδηγός επιλογής

Συνηθισμένα λάθη στο βάψιμο

Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι να χρησιμοποιείται «ένα καλό χρώμα» παντού. Δεν υπάρχει χρώμα που να είναι ιδανικό για όλες τις επιφάνειες. Το καλό πλαστικό δεν είναι χρώμα πρόσοψης. Το καλό ακρυλικό δεν είναι χρώμα δαπέδου. Το ελαστομερές δεν είναι επισκευή ρωγμών. Η ριπολίνη δεν αντικαθιστά το αντισκωριακό.

Άλλα συχνά λάθη:

• Βάψιμο πάνω σε υγρή ή σκονισμένη επιφάνεια
• Παράλειψη ασταριού
• Λάθος αραίωση
• Βάψιμο σε πολύ υψηλή θερμοκρασία ή με απευθείας ήλιο
• Εφαρμογή εξωτερικού χρώματος λίγο πριν τη βροχή
• Επιλογή πολύ σκούρων αποχρώσεων σε έντονα εκτεθειμένες όψεις χωρίς τεχνικό έλεγχο
• Κάλυψη ρωγμών χωρίς προηγούμενη επισκευή

Η επιτυχία στο βάψιμο είναι συνδυασμός προϊόντος, υποστρώματος και εφαρμογής. Αν ένα από τα τρία είναι λάθος, το τελικό αποτέλεσμα θα φανεί γρήγορα.

Πρακτικό παράδειγμα

Σε μονοκατοικία με εσωτερικούς τοίχους, εξωτερική πρόσοψη, μεταλλικά κάγκελα και γκαράζ, δεν θα χρησιμοποιούσαμε ένα μόνο χρώμα.

Έτσι το κάθε υλικό δουλεύει εκεί που πραγματικά αποδίδει και η συντήρηση του κτιρίου γίνεται πιο προβλέψιμη.